Als het gaat over ontwikkelingshulp, hebben veel mensen een beeld van de wereld in de trant van ontwikkelingslanden die de hulp krijgen, en de westerse wereld die de hulp geeft. Maar wat maakt een land een ontwikkelingsland? Is ons beeld van die tweedeling van de wereld wel juist?

 

Onlangs gaf professor Rosling (Public Health, Zweden) een opvallende presentatie over het verschil in feiten over, en het beeld dat bij veel mensen leeft van ontwikkelingslanden. De conclusie: ons beeld is niet altijd juist, of soms zelfs helemaal verkeerd.

 

Als voorbeeld gaf hij zijn eigen studenten aan het gerenommeerde Karolinska Insituut in Stockholm. Het viel hem op dat ook zij spraken over wersterse landen versus ontwikkelingslanden. Hij vroeg hen naar de definitie van westerse landen en ontwikkelingslanden en naar de criteria die bij deze definities horen.  “Nou”, zei een studente, “het is eigenlijk vrij simpel. Westerse landen staat gelijk aan een lang leven in een kleine familie, en ontwikkelingslanden staat voor een kort leven in een grote familie”.

 

De definitie van deze studente is echter gebaseerd op een beeld van een wereld in 1950. Een groep (westerse) landen met een hoge levensverwachting en lage geboortecijfers, en een groep (ontwikkelings)landen met precies het omgekeerde. Daartussen in zaten vrijwel geen landen, de tegenstellingen waren groot.

 

Maar sindsdien is er veel veranderd, met name in de toenmalige ontwikkelingslanden. En met deze definitie, lang leven in kleine families, versus kort leven in grote families, kan de professor, met de wereldwijde statistieken die hij heeft verzameld, de perceptie bijstellen. En dat dit nodig is werd hem pijnlijk duidelijk door een kleine test voor te leggen aan zijn studenten: In elk hieronder genoemd landenpaar is de kindersterfte in het ene land twee maal zo hoog als in het andere land. Weet jij welk land?

 

 

Zijn studenten scoorden een gemiddelde van 1.8 goede antwoorden op de vijf vragen. Een groep chimpansees, zou gemiddeld een 2.5 halen, en dus scoorden de studenten, hoogopgeleide mensen tenslotte, slechter dan apen zouden doen!

 

Doe zelf de test, en kijk hoe het staat met jouw perceptie.

 

Uit de bewegende statistieken van professor Rosling blijkt dat sinds 1950 enorme vooruitgang is geboekt in heel veel zogenaamde ontwikkelingslanden op het gebied van gezondheidszorg, kindersterfte, levensverwachting, en geboortebeperking, maar ook naar meer economische maatstaven als besteedbaar inkomen per huishouden en bruto Nationaal Product (BNP). Daar zijn landen bij waarvan je misschien zou verwachten dat ze een grote ontwikkeling hebben doorgemaakt, als Singapore, maar ook wat meer onverwachte landen als Mexico of Bangladesh. De ontwikkeling van deze landen, van een hele grote groep landen in feite, is veel sneller gegaan dan die van de zogenaamde ‘westerse’ landen, waardoor de verschillen veel kleiner zijn geworden. Veel van die ontwikkelingslanden bevinden zich nu op een welvaartsniveau en gezondheidszorg niveau van westerse landen als Nederland in 1960. Toen was Nederland geen ontwikkelingsland, dus waarom deze groep landen nu wél zo noemen?

Hooguit kun je concluderen dat de verschillen in zorg en inkomen in een land intern nog erg groot zijn, dat daar nog een nivelleringsslag is te maken. Maar geldt dat ook niet voor de VS?

 

Er is een wereldwijde discussie gaande over het feit of ontwikkelingshulp (-samenwerking) eigenlijk wel zin heeft. Bij die discussie is het belangrijk in ieder geval de feiten juist te hebben. Pas dus op met het beeld dat je hebt van de wereld, en van ontwikkelingslanden in het bijzonder. Dat beeld zit wellicht ingebeiteld, maar kan heel goed scheef zijn, of zelfs uitgesproken verkeerd. En het is juist dit beeld dat al snel bepalend is hoe de discussie over de effectiviteit van ontwikkelingssamenwerking gevoerd wordt.

 

Voor meer informatie over de feiten, zie de vrij te gebruiken, bewegende statistieken van professor Rosling op www.gapminder.org.

 

Antwoorden op de test over kindersterfte: