Als een grote roze olifant had ik het onderwerp vermeden, maar op een of andere wijze bleef het zich maar opdringen. Van Engelse oorlogsschepen die aan kwamen varen op de voorpagina van de krant tot een kennis die vertelde over hoe alle Argentijnse schoolboeken met landkaarten langs het ministerie van defensie moeten, om te controleren of er (Arg.) bij de eilanden staat. Koude drukte, in mijn ogen. De gemoederen liepen vooral hoog op toen een groep intellectuelen (onder hen prominent historicus Luis Alberto  Romero) verklaarde op te komen voor het zelfbeschikkingsrecht van de eilandbewoners. Ik was verbaasd over de woedende reacties, want het leek mij het meest zinnige dat ik tot zover over het onderwerp was tegengekomen. Bovendien werd hier voor het eerst mijn mening onder woorden gebracht, die ik onder Argentijnen lange tijd heb verzwegen.

Ik meende dat men zich nogal heeft laten meeslepen door nationalisme in het ‘de Malvinas zijn Argentijns’-verhaal. Het is iedereen duidelijk dat de oorlog, nu dertig jaar geleden, een manoeuvre was van het militaire regime om de aandacht van interne onenigheid af te leiden. Ook is men heel expliciet in het afkeuren van de militaire dictatuur. Maar toch zijn de meesten het eens met de kreet die in dikke zwarte graffitiletters de witte muren van de stad siert: “Weg met de Engelsen uit Las Malvinas!” Verwonderlijk, want dat is indirect gewelddadig Junta-bewind goedkeuren.

Daarnaast had ik historische redenen, vermoedelijk dezelfde als Romero et al., om te betwijfelen of de Argentijnse claim van de eilanden wel legitiem is. De Malvinas zijn namelijk nooit echt Argentijns geweest. Er zijn geen Argentijnen verdreven door de Engelsen die het eiland koloniseerden, want indertijd bestond Argentinië in haar huidige omvang nog niet. Slechts een klein deel van wat later Argentinië zou worden, min of meer de huidige provincie van Buenos Aires, was een Spaanse kolonie. Saillant detail is dat pas een halve eeuw nadat Argentinië zich onafhankelijk verklaarde van Spanje, Patagonië onderdeel ging uitmaken van het land. De Argentijnse staat deed daarvoor hetzelfde in het zuiden van het continent als wat de Engelsen vele jaren eerder hadden gedaan op wat ze de Falklands zouden noemen: de oorspronkelijke bewoners verdrijven, vermoorden of onder dwang aan het werk zetten. Het is hier moeilijk onderscheid maken tussen gekolonialiseerde of kolonialiserende Argentijnen, maar ergens vermoedde ik dat een Argentijnse claim op Las Malvinas, dichtbij de Patagonische kust, van kolonialiserende orde is. In die zin hebben ze net zo min recht op de eilanden als de Engelsen en kunnen we alleen vragen wat de eilandbewoners zelf willen. De kelpers hebben niets met Argentinië, want het zijn nazaten van Engelsen, zoals de Argentijnen nazaten van vooral Zuid-Europeanen zijn, dus het lijkt een uitgemaakte zaak.

Maar niet alleen het historische argument telt. De Britse minister van buitenlandse zaken heeft het over de kwestie als een witte olifant, dat wil zeggen, de Falklands als blok aan het Britse been. De Argentijnse presidente heeft het over het eerlijk verdelen van de natuurlijke bronnen in het zuiden van het continent. Inderdaad, er zijn economische gronden voor onderhandelingen. En dat laatste is waar Argentinië al jarenlang op aandringt en waar Groot-Brittannië west-indisch-doof voor is (in de Argentijnse interpretatie dan). Maar is de onderhandeling wel onderhandeling? Het Argentijnse standpunt komt uiteindelijk toch neer op Las Malvinas zijn Argentinas, dat is geen werkelijke onderhandelingspositie. En de Britten hebben het net als Romero et al. over het zelfbeschikkingsrecht van de kelpers.

Nu is er in de polemiek een interessante stem die niet zozeer historisch of economisch is, maar dynamisch hedendaags. Deze stem reageert met enige verontwaardiging op het idee van zelfbeschikkingsrecht, omdat dit een Britse tautologie is: de eilandbewoners zijn immers de Engelse kolonisten. In Argentinië, argumenteert zij, zijn we inmiddels voorbij het kolonialisme. Het land is post-koloniaal, onafhankelijk en nadrukkelijk niet Spaans. Argentinië is een land van migranten, een mengelmoes van Europeaanse komaf en oorspronkelijke volkeren. Het is een andere logica die pas sinds kort echt tot me doordringt. Misschien wel omdat ik op school leerde van de Falkland Eilanden, en omdat Nederland toch meer overeenkomsten met Engeland vertoont: een koninkrijk, een koloniale mogendheid. De Argentijnse kinderen die ik interview hebben het stuk voor stuk over de Malvinas en herkennen de eilanden eerder dan de continentale contouren van het eigen land. Revolutie en onafhankelijkheid liggen er als vanzelfsprekend aan ten grondslag: vrij van koloniale macht en onderdeel van de republiek zijn.

Ik had het verkeerd gezien. Het is geen olifant, ook geen roze. Het is een witte pinguïn, zo eentje waar de Argentijnen gekoelde wijn mee schenken; een grappige getuige van het voortdurende cross-over proces. Bij mij op tafel staat een kleine witte pinguino te grijnzen. Het is bijna 2 april. Ik houd niet van militair vertoon en ik vind oorlogsveteranen niet zielig. Dan maar het glas heffen met Pingu en proosten op de goede afloop.